1. Lời Giải Hay
  2. Soạn văn 9

Soạn bài Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng)

Soạn bài chiếc lược ngà cực hay hỗ trợ bạn trả lời câu hỏi SGK để soạn bài tốt hơn.

soan bai chiec luoc nga

Hướng dẫn soạn bài chiếc lược ngà giúp bạn nắm vững kiến thức và trả lời tốt nhất các câu hỏi trong trang 202 SGK Ngữ Văn 9 tập 1.

Lý thuyết chiếc lược ngà

Những kiến thức cơ bản về tác giả và tác phẩm cần ghi nhớ:

Tác giả Nguyễn Quang Sáng

Nguyễn Quang Sáng sinh năm 1932, quê ở làng Chợ Mới, tỉnh An Giang. Trong kháng chiến chống Pháp, ông tham gia bộ đội, hoạt động ở chiến trường Nam Bộ. Từ sau năm 1954, ông tập kết ra miền Bắc và bắt đầu viết văn. Những năm chống Mĩ, ông trở về Nam Bộ tham gia kháng chiến và tiếp tục sáng tác. Nhà văn Nguyễn Quang Sáng viết nhiều thể loại: truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch bản phim và hầu như chỉ viết về cuộc sống và con người Nam Bộ trong hai cuộc kháng chiến cũng như sau hoà bình.

Tác phẩm Chiếc lược ngà

   Chiếc lược ngà được Nguyễn Quang Sáng viết năm 1966, tại chiến trường Nam Bộ trong thời kì cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta đang diễn ra quyết liệt. Đây là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật Nguyễn Quang Sáng, một phong cách độc đáo đậm đà chất Nam Bộ từ việc xây dựng khung cảnh thiên nhiên đến khắc hoạ tính cách con người.

– Là câu chuyện cảm động về tình cha con sâu nặng, Chiếc lược ngà cho ta hiểu thêm về những mất mát to lớn của chiến tranh mà nhân dân ta đã trải qua trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước.

Tóm tắt Chiếc lược ngà

Ông Sáu đi kháng chiến, khi có dịp trở lại thăm nhà thì con gái đã lên tám tuổi. Bé Thu đã không nhận ra cha vì vết sẹo trên má làm ông Sáu không giống như trong bức ảnh chụp chung với má mà bé Thu đã biết. Đến khi em nhận ra cha thì cũng là lúc ông Sáu phải ra đi. Vào khu căn cứ, nhớ lời con, ông Sáu đã làm được một chiếc lược bằng ngà voi để tặng con nhưng ông đã hi sinh trong một trận càn. Trước khi nhắm mắt, ông chỉ kịp trao chiếc lược cho một người bạn.

Giá trị nội dung và nghệ thuật

Nội dung

Là câu chuyện éo le và cảm động về hai cha con.

– Nỗi niềm của người cha

+ Lần đầu tiên gặp con: thuyền còn chưa cập bến, ông Sáu đã nhảy thót lên bờ, vừa chạy vừa chia tay đón con.

+ Những ngày đoàn tụ: ông Sáu quan tâm, chờ đợi con gái gọi mình bằng cha.

+ Những ngày xa con: ông Sáu thực hiện lời hứa với con, làm cây lược ngà. Giờ phút cuối cùng trước lúc hi sinh, người chiến sĩ ấy chỉ yên lòng khi biết chiếc lược sẽ được chuyển đến tận tay con gái.

– Niềm khát khao tình cha của người con

+ Từ chối sự quan tâm, chăm sóc của ông Sáu vì nghĩ rằng ông không phải là cha mình.

+ Khi biết ra, tình cảm tự nhiên của bé Thu được thể hiện qua tiếng gọi cha đầu tiên và qua hành động.

Nghệ thuật

   Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện đầy éo le bất ngờ nhưng tự nhiên và hợp lí, có sức cuốn hút người đọc. Tình huống không nhận ra cha của bé Thu là tình huống bất ngờ đầu tiên. Bé Thu không chịu gọi ba. Đến lúc phải ra đi bé Thu mới gọi ông bằng ba, đó là bất ngờ thứ hai. Và đó cũng là giây phút cha con mãi mãi xa nhau. Ông Sáu hứa sẽ mang về tặng con gái một chiếc lược. Chiếc lược do chính tay ông làm bằng ngà voi đã xong thì bất ngờ ông Sáu hi sinh. Chuỗi các tình huống này được tác giả sắp xếp một cách tự nhiên và hợp lí, bé Thu không nhận ra cha vì ông Sáu không giống trong hình đám cưới với mẹ, vì ông Sáu mang vết thẹo trên má. Khi tình cảm cha con được nối kết cũng là lúc phải chia xa.

   Truyện thành công trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật thông qua lời nói, cử chỉ, dáng vẻ, điệu bộ. Truyện có hai nhân vật ở hai lứa tuổi khác nhau nhưng dưới ngòi bút tinh tế của nhà văn, mỗi nhân vật đều hiện lên chân thực và rất tự nhiên. Bé Thu hồn nhiên, tha thiết, khao khát được ở bên cha, được chăm sóc, vỗ về, yêu thương và một cá tính cứng cỏi, mạnh mẽ. Ông Sáu giàu lòng yêu thương con, mong muốn dành tất cả những gì tốt đẹp nhất cho con.

lá

Soạn bài chiếc lược ngà chi tiết

Phần bài soạn chi tiết giúp các em tham khảo và nắm các ý chính để hoàn thành bài soạn của mình.

Bài 1 trang 202 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Em hãy kể tóm tắt cốt truyện của đoạn trích. Tình huống nào đã bộc lộ sâu sắc và cảm động tình cha con của ông Sáu và bé Thu?

   Tóm tắt đoạn trích: Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến. Khi ông có dịp về thăm nhà thì con gái ông đã 8 tuổi. Bé Thu không nhận cha vì ông Sáu bị thương, có vết sẹo trên má nên trông không giống với người chụp với mẹ trong bức ảnh mà bé Thu biết. Em đối xử với cha hết sức lạnh lùng, bướng bỉnh. Đến lúc em nhận ra cha, tình cảm cha con thức dậy mãnh liệt thì cũng là lúc ông Sáu phải ra đi. Ở khu căn cứ, người cha dồn hết tình cảm nhớ thương con vào việc làm một chiếc lược bằng ngà voi để tặng con. Trong một trận càn, ông hi sinh. Trước lúc nhắm mắt, ông còn kịp trao cây lược cho một người bạn để gửi tới tay con.

Tình huống thể hiện sâu sắc nhất tình cảm cha con giữa ông Sáu và bé Thu là cuộc gặp gỡ của hai cha con sau 8 năm xa cách. Khi bé Thu nhận ra cha, cất lên tiếng khóc xé ruột thì trớ trêu thay, lại chính là lúc ông Sáu phải ra đi. Cảnh quấn quýt trong khoảnh khắc chia tay của hai cha con vô cùng cảm động.
   
Ngoài ra, tình huống ông Sáu ở khu căn cứ, dồn hết tình cảm nhớ thương để làm cây lược cho con cũng thể hiện sâu sắc tình cảm cha con thiêng liêng ấy.

Bài 2 trang 202 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Tìm hiểu và phân tích diễn biến tâm lí, hành động của bé Thu trong lần gặp cha cuối cùng, khi ông Sáu được về phép. Qua đó hãy nhận xét về tính cách của nhân vật bé Thu và nghệ thuật miêu tả tâm lí của tác giả.

   Trong đoạn trích, diễn biến tâm lí của bé Thu được thể hiện một cách sinh động và tự nhiên. Khi chưa nhận ra ông Sáu là cha, cô bé đã tỏ ra ngờ vực, lảng tránh ông. Lúc đầu, khi ông Sáu vồ vập không kìm nổi niềm vui, nỗi mong nhớ khi được gặp con, Thu “hốt hoảng”, “mặt tái đi, rồi vụt chạy”, “kêu thét lên”…

   Suốt mấy ngày ông Sáu ở nhà, con bé đối xử như với người xa lạ, lạnh nhạt và ương ngạnh. Thu nhất định không chịu gọi ông Sáu là “ba” dù bị đẩy vào những thế bí: phải gọi cho vào ăn cơm, muốn nhờ cha chắt nước nồi cơm… Nó không chịu tiếp nhận sự quan tím của ông, hất trứng cá ông gắp vào bát. Và khi bị ông Sáu đánh, con bé không khóc, không la hét mà lặng lẽ gắp trứng bỏ lại vào bát, lấy xuồng sang nhà ngoại.

   Những hành động đó chứng tỏ Thu là một cô bé có cá tính mạnh mẽ đến độ ương ngạnh, hành động quyết liệt. Cô bé nhất định không gọi ông Sáu là cha dù bị dồn đẩy đến tình thế nào. Hẳn tiếng “ba” đối với Thu phải thiêng liêng lắm con bé mới khó khăn để thốt lên như thế!

   Sau khi được giải thích, nhận ra cha, con bé tỏ ra rất hối hắn, day dứt: “Nghe bà kể, nó nằm im, lăn lộn và thỉnh thoảng lại thở dài như người lớn”; “vẻ mặt nó sầm lại buồn rầu”; “đôi mắt nó như to hơn, cái nhìn của nó không ngơ ngác, không lạ lùng, nó nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa”. Và khi có cơ hội, tình cảm cha con trong Thu bùng dậy, cháy bỏng, mãnh liệt: “Tiếng kêu của nó như tiếng xé (…) tiếng “ba” như vỡ tung ra từ đáy lòng nó, nó vừa kêu vừa chạy xô tới, nhanh như một con sóc, nó chạy thót lên và dang tay ôm lấy cổ ba nó; “nó hôn ba nó cùng khắp”; “Con bé hét lên, hai tay nó siết chặt lấy cổ (…) nó dang cả hai chân rồi cấu chặt lấy ba nó, và đôi vai nhỏ bé của nó run run”…

   Đúng là một cô bé có cá tính rất mạnh mẽ, yêu ghét đều quyết liệt, rạch ròi. Mới 8 tuổi nhưng cách xử sự chứng tỏ Thu có những suy nghĩ, tình cảm khá sâu sắc (dù cách biểu hiện vẫn rất trẻ con) Cô bé kiên quyết không dành tình cảm cho người mà nó nghĩ không phải là cha. Nhưng khi nhận ra rồi thì tình cảm ấy thật là mãnh liệt tiếng “ba” của Thu có một ý nghĩa thiêng liêng, đầy kiêu hãnh vì thế mới bị đè nén và chỉ được bật ra khi nó chắc chắn ông Sáu đúng là người mà nó hằng yêu quý. Nét tính cách ấy vẫn được lưu giữ đến sau này, ở hình ảnh cô giao liên Thu rất dịu dàng, giàu tình cảm nhưng cũng vô cùng dũng cảm, gan lì.

   Nguyễn Quang Sáng tỏ ra rất tài tình trong nghệ thuật miêu tả tâm lí, đặc biệt là tâm lí trẻ thơ. Ông đã tạo ra một tình huống trớ trêu: con bé không nhận cha chỉ vì vết sẹo trên mặt ông và khi nhận ra rồi thì cũng là lúc ông phải ra đi. Trong tình huống ấy, tâm trạng cô bé diễn ra rất hợp lí. Sự thay đổi thái độ tùy đột ngột, làm mọi người bất ngờ nhưng lại rất tự nhiên, vừa phù hợp với thực tế (con bé được giải thích sự khác đi của cha), vừa phù hợp với tính cách Thu (yêu ghét đều mãnh liệt).

   Đặc biệt, tác giả một mặt khắc hoạ nét sâu sắc ở nhân vật, đồng thời không hề làm phương hại đến vẻ trẻ thơ của cô bé. Hành động hắt chi trứng cá khỏi bát cơm, nói trống không, cố tình khua dây buộc xuồng kêu rổn rảng… đều là cách phản ứng của một đứa trẻ rất ngây thơ , hướng bỉnh. Và khi nhận ra cha, con bé nhất định không cho cha đi nhưng rồi lại đồng ý “nói trong tiếng nấc, vừa nói vừa từ từ tuột xuống” chỉ vì lời hứa cha sẽ mua cho một cây lược. Có những chi tiết Nguyễn Quang Sáng tỏ ra đặc biệt tinh tế trong việc miêu tả tâm lí nhân vật như khi ông viết: “đôi mắt mênh mông của con bé bỗng xôn xao”; “làn tóc tơ sau ót nó như dựng đứng lên”. Những chi tiết ấy khiến người đọc thấm thía hơn tình cảm của cô bé, và vì thế, nó có sức sống và sức biểu cảm lạ kì.

Bài 3 trang 202 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Tình cảm sâu nặng và cao đẹp của ông Sáu đối với con đã được thể hiện qua những chi tiết, sự việc nào? Điều đó đã bộc lộ thêm nét đẹp gì trong tâm hồn của người cán bộ cách mạng ấy?

   Tình cảm sâu nặng của ông Sáu dành cho con được bộc lộ trong từng hành động, cử chỉ của ông. Đó là nỗi mong nhớ con trong những năm xa nhà đằng đẵng khiến ông luôn giục vợ đưa con lên thăm. Đó là sự bồn chồn mong ngóng được gặp con và khi nhìn thấy con rồi, linh tính người cha cho biết đó đúng là đứa con yêu thương, nỗi xúc động khiến ông “không thể chở xuống cấp lại bến, anh nhún chân nhảy thót lên (…) bước vội với những bước dài, rồi dừng lại kêu to”; “vết thẹo dài bên má phải đỏ ửng lên, giản giật” vì xúc động; “giọng lập cập run run”… Niềm xúc động cao độ ấy đã chứng tỏ tình cảm cha con sâu nặng trong ông.

   Nhưng, tình cảm ấy không được đền đáp “suốt ngày anh chẳng đi đâu xa, lúc nào cũng vỗ về con. Nhưng càng vỗ về, con bé càng đẩy ra”. Chứng kiến sự xúc động, tình cảm của ông Sáu ở trên, chúng ta đủ hiểu ông sẽ đau đớn như thế nào trước phản ứng của con. “Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi”. Đến lúc ra đi, ngỡ con vẫn chưa nhận mình, anh chỉ dám nhìn con “với đôi mắt trìu mến lẫn buồn rầu”. Cái nhìn ấy khiến người đọc xót xa. Khi con bé bất ngờ gọi ba và khóc thét lên, ông Sáu thì “một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt”. Những giọt nước mắt hiếm hoi của người đàn ông chứa đựng cả niềm hạnh phúc vô bờ, cả nỗi xót xa của buổi chia li.

   Tình cảm của ông Sáu thể hiện đặc biệt sâu sắc trong thời gian ông căn cứ, khi đang phải xa con. Khi tìm được một khúc ngà voi để làm lược cho con, “mặt anh hớn hở như đứa trẻ được quà”. Anh làm chiếc lược bằng tất cả tấm lòng mình, dồn vào đó tất cả nỗi nhớ thương con. “Những lúc rỗi, anh của từng chiếc răng lược, thận trọng, tỉ mỉ và cố công như người thợ bạc”; “gò lưng, tận mẩn khắc” từng nét chữ.. Mỗi lúc nhớ con, ông lại lấy chiếc lược ra ngắm nghía… Phải hiểu hoàn cảnh ác liệt mà ông Sáu đang sống, nơi mà sự sống, cái chết chỉ cách nhau gang tấc mới hiểu tình cảm tha thiết ông Sáu dồn nén trong những hành động tỉ mỉ ấy. Như vậy, qua những hành động này, chúng ta không chỉ nhận ra nét đẹp tình cha con của người cán bộ cách mạng mà còn hiểu được bản lĩnh vững vàng của họ. Họ không hề run sợ, nản lòng trong những hoàn cảnh khó khăn. Những tình cảm gia đình sâu nặng không thôi thúc họ rời hàng ngũ trở lại cuộc sống quê nhà mà trái lại, cổ vũ họ thêm trong chiến đấu. Sự khốc liệt của chiến tranh không thể làm chai sạn con tim giàu lòng yêu thương của họ.

   Đồng thời, việc ông Sáu hi sinh trước khi gặp lại con còn nhấn mạnh khía cạnh đau thương, mất mát mà chiến tranh đã gây ra cho mỗi con người, mỗi gia đình trên đất nước ta.

Bài 4 trang 202 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Truyện được kể theo lời trần thuật của nhân vật nào? Cách chọn vai kể như vậy có tác dụng gì trong việc xây dựng nhân vật và thể hiện nội dung tư tưởng truyện?

   Truyện được kể theo lời của nhân vật ông Ba. Ông là bạn cùng quê, thân thiết với ông Sáu. Ông đã cùng ông Sáu về thăm quê một lần năm 1954, cùng chiến đấu và chứng kiến cái chết của ông Sáu, là người nhận cây lược, hứa trao tận tay Thu (và cuối cùng ông đã thực hiện được lời hứa). Như vậy, ông Ba là người bạn trực tiếp chứng kiến câu chuyện trớ trêu của hai bố con ông Sáu. Nhờ thế, những lời kể của ông vừa khách quan, cụ thể, chính xác, đáng tin cậy, vừa có sự đồng cảm, chia sẻ của người trong cuộc. Qua ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật kể chuyện, người đọc có thể hiểu rõ hơn về nhân vật, sự việc. Nhịp kể phụ thuộc rất nhiều vào mạch cảm xúc của nhân vật kể chuyện ngôi thứ nhất này. Đôi khi, ông Ba xen vào chuyện, trực tiếp bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc, đánh giá… Câu chuyện vì thế tự nhiên hơn, có cảm giác gần gũi hơn, sống động, cụ thể hơn và cũng gây xúc động hơn với người đọc.

lá

Soạn bài chiếc lược ngà ngắn nhất

Ở nội dung dưới đây, chúng tôi gửi đến các bạn những phương thức trả lời khác nhau cho từng câu hỏi:

Câu 1 (trang 202 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

– Tóm tắt cốt truyện của đoạn trích:

Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến. Mãi đến khi con gái lên tám tuổi, ông mới có dịp về thăm nhà, thăm con. Bé Thu không nhận ra cha vì sẹo trên mặt làm ba em không còn giống với người trong bức ảnh chụp mà em đã biết. Em đối xử với ba như với người xa lạ. Đến lúc Thu nhận ra cha, tình cha con thức dậy mãnh liệt trong em thì cũng là lúc ông Sáu phải ra đi. Ở khu căn cứ, người cha dồn hết tình cảm yêu quý, nhớ thương đứa con vào việc làm một chiếc lược bằng ngà voi để tặng cô con gái bé bỏng. Trong một trận càn, ông hi sinh. Trước lúc nhắm mắt, ông còn kịp trao cây lược cho người bạn.

– Truyện đã thể hiện tình cha con sâu sắc của hai cha con ông Sáu trong hai tình huống:

+ Hai cha con gặp nhau sau tám năm xa cách, nhưng thật trớ trêu là bé Thu không nhận cha, đến lúc em nhận ra và biểu lộ tình cảm thắm thiết thì ông Sáu lại phải ra đi. Đây là tình huống cơ bản của truyện.

+ Ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tất cả tình yêu thương và mong nhớ đứa con vào việc làm cây lược ngà để tặng con, nhưng ông đã hi sinh khi chưa kịp trao món quà ấy cho con gái.

Nếu tình huống thứ nhất bộc lộ tình cảm mãnh liệt của bé Thu với cha, thì tình huống thứ hai lại biểu lộ tình cảm sâu sắc của người cha với đứa con.

Phương thức 2

– Cốt truyện: Sau tám năm xa nhà, ông Sáu được trở về thăm gia đình nhưng bé Thu không nhận ra ông là bố, đến khi nhận ra thì ông Sáu phải vào chiến trường. Ở khu căn cứ, ông Sáu dồn hết tình cảm làm cây lược tặng con. Lúc sắp hy sinh, ông chỉ kịp trao đồng đội chiếc lược nhờ chuyển cho con gái.

– Tình huống truyện: 2 tình huống thể hiện sâu sắc tình cảm cha con ông Sáu.

   + Tình huống 1: Cuộc gặp gỡ của 1 cha con sau 8 năm, con không nhận cha, khi con nhận ra thì cha phải đi.

   + Tình huống 2: ở khu căn cứ, người cha dồn hết tình cảm làm cây lược tặng con. Lúc sắp hy sinh, ông chỉ kịp trao đồng đội chiếc lược nhờ chuyển cho con gái.

Tình huống 1 bộc lộ tình cảm mãnh liệt của Thu với cha.

Tình huống 2 bộc lộ tình cảm sâu sắc của cha với con.

Phương thức 3

– Tóm tắt: Ông Sáu là một cán bộ kháng chiến,xa nhà nhiều năm. Mãi đến khi hòa bình lập lại ông mới có dịp về thăm nhà. Bé Thu không nhận ông là cha vì thấy xa lạ. Đến khi nhận ra người cha và tình cha con thức dậy mãnh liệt trong em thì cũng là lúc ông Sáu phải ra đi. Ở khu căn cứ,ông dồn nỗi nhớ thương và tình yêu con vào việc làm một chiếc lược bằng ngà để tặng cho con.Trong một trận càn của địch,ông đã hi sinh. Ông Sáu còn kịp đưa cây lược ngà cho người bạn đem về trao lại cho bé Thu.

– Tình huống truyện thể hiện tình cảm cha con của ông Sáu

+ Tình huống 1: Anh Sau được về phép 3 ngày nhưng bé Thu không nhận anh Sáu là ba

+ Tình huống 2: Trước lúc trở lại chiến khu, bé Thu đã nhận ra ba thì hai ba con phải chia tay

+ Tình huống 3: Anh Sáu ở chiến khu làm chiếc lược ngà và hi sinh

Câu 2 (trang 202 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

Diễn biến tâm trạng của bé Thu trong 2 ngày đầu

– Khi nghe thấy anh Sáu gọi “Ba đây con”, bé Thu giật mình gọi”mẹ”

– Mặc kệ những cử chỉ âu yếm của anh Sáu, bé thu bướng bỉnh, thờ ơ, lạnh lùng, khó hiểu

– Khi bị dọa dánh, bắt buộc phải gọi thì nó nói trống không

– Khi bị anh Sáu đánh thì nó nhặt cái trứng cá vào bát, lặng lẽ bỏ sang bên bà ngoại

Diễn biến tâm trạng của bé Thu trong buổi chia tay

– Con bé như bị bỏ rơi, đứng nép vào góc nhà

– Nhìn ba với vẻ nghĩ ngợi sâu xa

– Bỗng nó kêu thét lên tiếng “ba”. Nó xô tới, chạy như một con sóc, nó dang hai tay ôm chặt lấy cổ ba nó. Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai, và hôn cả vết thẹo dài trên má ba nó. Nó dang cả hai chân ôm chặt lấy ba nó

– Nó không cho ba nó đi, muốn ba nó ở nhà

Qua đó ta thấy Thu là một cô bé có tính cách sâu sắc, mạnh mẽ, dứt khoát, rạch ròi, quyết liệt. Ở bé có những tính cách rất cứng cỏi đến ương ngạnh nhưng vẫn hồn nhiên, ngây thơ và yêu thương ba hết mực

Phương thức 2

Diễn biến tâm lí, hành động của bé Thu trong lần gặp cha cuối cùng:

+ Trước khi nhận ra cha : ngơ ngác, sợ hãi,tròn mắt, lạnh lùng nhìn như người xa lạ, bướng bỉnh, ương ngạnh.

+ Khi nhận ra cha: trằn trọc suy nghĩ khi nghe bà giải thích về vết sẹo. Sáng hom sau, ôm ba, hôn ba và không cho ba đi.

– Tính cách bé Thu: yêu ghét rạch ròi, dứt khoát, mạnh mẽ, tâm hồn ngây thơ.

– Nghệ thuật miêu tả tâm lí: tinh tế, sắc sảo. Tác giả rất am hiểu tâm lý trẻ em, yêu mến, trân trọng những tình cảm trẻ thơ.

Phương thức 3

Phân tích diễn biến tâm lí, hành động của bé Thu trong lần gặp cha cuối cùng, khi ông Sáu được về phép:

– Diễn biến tâm lí, hành động của bé Thu trong lần gặp cha cuối cùng:

+ Trước khi nhận ra cha : ngơ ngác, sợ hãi khi mới gặp cha, tròn mắt, lạnh lùng nhìn như người xa lạ, tái mặt chạy đi kêu má. Bướng bỉnh ương ngạnh khi ở nhà với cha.

+ Khi nhận ra cha : trằn trọc suy nghĩ khi nghe bà giải thích về vết sẹo. Lúc thấy cha chuẩn bị ra đi, khuôn mặt bé Thu nghĩ ngợi xa xăm, rồi chạy tới ôm cha thắm thiết.

– Tính cách bé Thu: Tình cảm mạnh mẽ sâu sắc, rất dứt khoát, rạch ròi. Có nét cá tính cứng cỏi đến ương ngạnh nhưng vẫn là đứa trẻ hồn nhiên, ngây thơ.

– Nghệ thuật miêu tả tâm lí : Miêu tả diễn biến tâm lí thành công, từ chỗ Thu ngạc nhiên hoảng sợ đến lạnh lùng, cuối cùng là sự bùng nổ yêu thương do bị dồn nén. Tác giả rất am hiểu tâm lý trẻ em, yêu mến, trân trọng những tình cảm trẻ thơ.

Câu 3 (trang 202 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

– Tình cảm sâu đậm của ông Sáu đối với con : Nôn nóng gặp mặt con, khao khát được nghe tiếng gọi “Ba ơi!”, làm chiếc lược ngà tặng con.

– Nét đẹp trong tâm hồn của người cán bộ cách mạng: vừa là người chiến sỹ anh dũng, kiên cường vừa là một người cha giàu lòng yêu thương con.

Phương thức 2

Tình cảm yêu thương con của ông Sáu

– Mong ngóng được trở về với con

– Ngạc nhiên, hụt hẫng buồn khi thấy đứa con sợ hãi, bỏ chạy không nhận ra mình

– Tìm mọi cách để làm thân, vỗ về, mong con gọi một tiếng ba

– Không nén được tức giận đã đánh mắng con

– Đau khổ bất lực khi muốn ôm con trước khi đi mà sợ con phản kháng

– Sung sướng cảm động khi con gái kêu to tiếng ba

– Chăm chút từng tí một để khắc chiếc lược ngà

– Trao chiếc lược ngà cho người bạn trước khi chết

Qua đó, ta thấy anh Sáu không chỉ là một người chiến sĩ có trách nhiệm mà còn là một người cha yêu thương con vô bờ bến

Phương thức 3

– Tình cảm của ông  Sáu với con đã được thể hiện phần nào trong chuyến về phép thăm nhà, nhưng được biểu hiện tập trung và sâu sắc ở phần sau của truyện, khi ông Sáu ở trong rừng tại khu căn cứ.

– Nỗi day dứt, ân hận ám ảnh ông suốt nhiều ngày sau khi chia tay với gia đình là việc ông đã đánh con khi nóng giận. Rồi lời dặn của đứa con Ba về ! Ba mua cho con một cây lược nghe ba ! đã thúc đẩy ông nghĩ đến việc làm một chiếc lược ngà dành cho con.

Câu 4 (trang 202 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

– Truyện được kể theo lời trần thuật của nhân vật “tôi” – Bạn anh Sáu

– Cách chọn vai kể như vậy giúp cho câu chuyện được diễn ra một cách khách quan, toàn cảnh

Phương thức 2

– Ngôi kể: Ngôi thứ nhất qua lời kể của nhân vật “tôi” – ông Ba, người bạn thân chiến đấu của ông Sáu.

– Tác dụng: Tạo tính khách quan, chân thực. Đồng thời tạo giọng điệu thủ thỉ, tâm tình, gần gũi.

Phương thức 3

Nhận xét về nghệ thuật trần thuật của truyện :

– Người kể chuyện trong vai một người bạn thân thiết của ông Sáu, không chỉ là người chứngkiến khách quan và kể lại mà còn bày tỏ sự đồng cảm, chia sẻ với các nhân vật. Đồng thời qua những ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật kể chuyện, các chi tiết, sự việc và nhân vật khác trong truyện bộc lộ rõ hơn, ý nghĩa tư tưởng của truyện thêm sức thuyết phục.

lá

Soạn bài chiếc lược ngà phần luyện tập

Câu 1 trang 203 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Thái độ và hành động của bé Thu đối với ba rất trái ngược trong những ngày đầu khi ông Sáu về thăm nhà và lúc ông sắp ra đi, nhưng vẫn nhất quán trong tính cách của nhân vật. Em hãy giải thích điều đó.

   Thái độ và hành động của bé Thu đối với ba rất trái ngược trong những ngày đầu khi ông Sáu về thăm nhà và lúc ông sắp ra đi, nhưng vẫn nhất quán trong tính cách của nhân vật. Lúc đầu, bé Thu thật bướng bỉnh, ương ngạnh. Nhưng sự ương ngạnh của bé Thu hoàn toàn không đáng trách. Trong hoàn cảnh chiến tranh, nó còn quá nhỏ để có thể hiểu được những tình thế éo le, khắc nghiệt. Và người lớn cũng không ai kịp chuẩn bị cho nó đón nhận những khả năng bất thường. Vì vây, thái độ quyết liệt ấy lại là nét đẹp trong tính cách cô bé, là biểu hiện tuyệt vời của tình cha con. Lí do nó không nhận cha thật đơn giản, trẻ con, bất ngờ mà hợp lí.

   Khi chia tay, “Nó vừa kêu vừa chạy xô tới, nhanh như một con sóc” và “dang hai tay ôm chặt lấy cổ ba nó, nó hôn ba nó cùng khắp. Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn cả vết thẹo dài trên má của ba nó nữa”. Hành động của Thu như muốn xoa dịu nỗi đau đã gây ra cho cha. Sau khi nghe ông Sáu nói “Ba đi rồi ba về với con”, bé Thu thét lên: “Không!”, hai tay ôm chặt lấy cổ cha, hai chân “câu chặt lấy người ba”. Em khóc vì thương cha, vì ân hận đã không phải với cha, vì không biết đến bao giờ mới được gặp lại cha. Lúc này tất cả hành động của Thu đều dồn dập, gấp gáp, trái hẳn lúc đầu. Trong tâm hồn cô bé, tình yêu với cha đã có sự thay đổi. Ngoài tình yêu thương còn có cả niềm tự hào vô bờ bến, niềm kiêu hãnh vô cùng vì người cha chiến sĩ, người đã có cống hiến vào cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc. Qua câu chuyện, chúng ta thấy được Thu là một cô bé bướng bỉnh, cứng cỏi, tình cảm của bé dành cho cha thật sâu sắc, mạnh mẽ nhưng cũng thật dứt khoát, rạch ròi.

Câu 2 trang 203 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Em hãy viết lại đoạn truyện kể về cuộc gặp gỡ cuối cùng của hai cha con ông Sáu theo lời hồi tưởng của một nhân vật khác (ông Sáu hoặc bé Thu).

– Nếu vào vai ông Sáu, cần thể hiện tình cảm « nôn nao » của người cha sau mấy năm xa cách đi kháng chiến, sự hồi hộp chờ đợi lúc được gặp con và cháy lòng chờ đợi con gọi một tiếng “ba” mà “khổ tâm đến nỗi không khóc được”.

– Nếu vào vai bé Thu, cần thể hiện diễn biến tâm trạng từ xét nét đến “xôn xao” và cuối cùng “bỗng kêu thét lên : – Ba…a…a…ba !”. Đó cũng là lần cuối cùng bé Thu được gặp ba mình.

Tổng kết

Sơ đồ tư duy Chiếc lược ngà

Sơ đồ tư duy Chiếc lược ngà

Ghi nhớ

• Bằng việc sáng tạo tình huống bất ngờ mà tự nhiên, hợp lí, đoạn trích truyện Chiếc lược ngà đã thể hiện thật cảm động tình cha con sâu nặng và cao đẹp trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh.

• Truyện đã thành công trong việc miêu tả tâm lí và xây dựng tính cách nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu.

   Chúc các em Soạn bài chiếc lược ngà tốt và đừng quên tham khảo nhiều bài soạn văn 9 khác tại Tuyển Sinh AZ để học tốt hơn môn Ngữ Văn lớp 9.