1. Lời Giải Hay
  2. Soạn văn 9

Soạn bài Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga

Soạn bài Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga cực hay hỗ trợ bạn trả lời câu hỏi SGK để soạn bài hơn.

Hướng dẫn soạn bài Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga giúp bạn nắm vững kiến thức và trả lời tốt nhất các câu hỏi trong trang 115 SGK Ngữ Văn 9 tập 1.

Kiến thức cơ bản

Những kiến thức lý thuyết bài Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga cần nắm vững

Nguyễn Đình Chiểu và Truyện Lục Vân Tiên

Nguyễn Đình Chiểu là nhà thơ Nam Bộ, là tấm gương sáng về nghị lực sống phi thường, ông đã vượt qua những bất hạnh của bản thân, sống và cống hiến cho đời. Ông là một nhà giáo thanh cao, mẫu mực ; một thầy thuốc giỏi ; một nhà thơ, nhà văn giàu tinh thần nhân nghĩa.

Xem thêm tiểu sử Nguyễn Đình Chiểu

Tác phẩm : Truyện Lục Vân Tiên thuộc thể loại thơ Nôm, được tác giả sáng tác khoảng đầu những năm 50 của thế kỉ XIX với mục đích răn dạy đạo lí làm người. Tác phẩm đề cao mối quan hệ tình nghĩa giữa con người với con người trong xã hội (cha mẹ, vợ chồng, bạn bè…); đề cao tinh thần nghĩa hiệp; thể hiện khát vọng về lẽ công bằng, về chân lí : thiện thắng ác, chính nghĩa thắng gian tà.

Đoạn trích

Đoạn trích nằm ở phần đầu của Truyện Lục Vân Tiên. Diễn biến sự việc trong đoạn trích nằm trong kiểu kết cấu của các truyện  truyền thống : người tốt thường gặp nhiều gian truân, trắc trở, bị hãm hại nhưng cuối cùng tại qua nạn khỏi, cái thiện luôn chiến thắng cái ác.

Đoạn trích ca ngợi phẩm chất cao đẹp của hai nhân vật Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga và khát vọng hành đạo cứu đời của tác giả.

Giá trị nội dung và nghệ thuật

Nội dung: Đoạn trích đã khắc hoạ nhân vật Lục Vân Tiên, một con người anh hùng, có tấm lòng hào hiệp, trượng nghĩa và từ tâm. Hình ảnh Lục Vân Tiên đánh cướp thật hào hùng: chàng hiện ra như một dũng tướng đơn độc giữa bọn cướp đông người, hung hãn. Chiến công của chàng được so sánh với chiến công của những hình mẫu lí tưởng. Hình ảnh Lục Vân Tiên chứng tỏ sức mạnh của chính nghĩa, của cái thiện. Cái thiện sẽ chiến thắng mọi cái ác, cái phi nghĩa. Đạo lí nhân nghĩa còn được thể hiện qua lời nói của cô gái thuỳ mị, nết na Kiều Nguyệt Nga. Với lời lẽ mực thước, khiêm nhường, Kiều Nguyệt Nga đã bày tỏ niềm cảm kích, xúc động của nàng trước người anh hùng nghĩa hiệp, nàng đã tự nguyện gắn bó cuộc đời với chàng, giữ mãi một tình yêu chung thuỷ, sắt son.

Nghệ thuật: Truyện được sáng tác chủ yếu để kể, truyền miệng, nên nhân vật được miêu tả thiên về cử chỉ, lời nói, hành động hơn là nội tâm, qua đó nhân vật tự bộc lộ tính cách, phẩm chất. Ngôn ngữ bình dị, mộc mạc, chân thành, giàu cảm xúc trong lời đối đáp giữa Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga, gần với lời ăn tiếng nói hằng ngày của người dân Nam Bộ, có khả năng diễn tả sinh động quang cảnh Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga và khắc hoạ được hình ảnh anh hùng của Lục Vân Tiên.

lá

Soạn bài Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga chi tiết

Phần bài soạn chi tiết giúp các em tham khảo và nắm các ý chính để hoàn thành bài soạn của mình.

Bài 1 trang 115 SGK Ngữ văn 9 tập 1

   Kiểu kết cấu truyền thống nào đã được sử dụng trong Truyện Lục Vân Tiên? Đối với loại văn chương nhằm tuyên truyền đạo đức thì kiểu kết cấu đó có ý nghĩa gì?
   
Truyện Lục Vân Tiên có kiểu kết cấu ước lệ theo khốn mẫu của truyện truyền thống: người tốt gặp gian truân, bị kẻ xấu hãm hại nhưng được phù trợ và cứu giúp, cuối cùng được đền đáp xứng đáng, kẻ xấu bị trừng trị. Đây là loại truyện thể hiện khát vọng cháy bỏng của nhân dân; ở hiền gặp lành, cải thiện chiến thắng cái ác.

Bài 2 trang 115 SGK Ngữ văn 9 tập 1

   Đọc đoạn trích, em cảm nhận Lục Vân Tiên là một con người như thế nào. Hãy phân tích những phẩm chất của nhân vật qua hành động đánh cướp và qua cách cư xử với Kiều Nguyệt Nga.

Hình ảnh Lục Vân Tiên trong đoạn trích là một chàng trai nghĩa hiệp, tài giỏi, không chịu nổi cảnh “bất bình”:

Vân Tiên ghé lại bên đàng.
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô..
.
Vân Tiên tả đột hữu công
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang

   Hành động đó thể hiện tính cách anh lùng, tài năng và tấm lòng cao thượng của Vân Tiên. Hình ảnh Vân Tiên trong trận đánh được miêu tả theo phong cách văn chương cổ, đó là theo cách so sánh với mẫu hình lí tưởng Triệu Tử Long (Triệu Vân) một mình phá vòng vây của Tào Tháo trong trận Đương Dang (Đương Dương) nổi tiếng. Thái độ cư xử của Vân Tiên với Kiều Nguyệt Nga sau khi đánh cướp cũng thể hiện rõ bản chất của con người hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm, nhân hậu. Tuy có màu sắc của lễ giáo phong kiến (Khoan khoan ngồi đó chở ra – Nàng là phận gái, ta là phận trai) nhưng đoạn thơ vẫn thể hiện đức tính khiêm nhường đáng quý của chàng.

Bài 3 trang 115 SGK Ngữ văn 9 tập 1

   Với tư cách là người chịu ơn, Kiều Nguyệt Nga trong đoạn trích này đã bộc lộ những nét đẹp tâm hồn như thế nào? Hãy phân tích điều đó qua ngôn ngữ, cử chỉ của nàng.
  
Đoạn trích cũng cho thấy: Kiều Nguyệt Nga tuy là cô gái khuê các nhưng thuỳ mị, Tết na, có học thức. Trước tin nhắn, nàng giãi bày rất chán thanh:

Trước xe quân tử tạm ngồi
Xin cho tiền thiếp lạy rồi sẽ thua

Không những thế, nàng còn tỏ ra rất áy náy, tìm mọi cách để trả ơn chàng, và ý thức sâu sắc rằng:

Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi

Đó là một vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, cũng là vẻ đẹp lí tưởng nhân văn của tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên.

Bài 4 trang 115 SGK Ngữ văn 9 tập 1

   Theo em, nhân vật trong đoạn trích này được miêu tả chủ yếu qua ngoại hình, nội tâm hay hành động, cử chỉ? Điều đó cho thấy truyện Lục Vân tiên gần với loại truyện nào mà em đã học?

Các nhân vật trong đoạn trích này chủ yếu được miêu tả qua hành động, cử chỉ và lời nói. Điều đó cho thấy Lục Vân Tiên khá gần gũi với các truyện kể dân gian. Truyện Lục Vân Tiên ban đầu được Nguyễn Đình Chiểu sáng tác và truyền miệng qua các môn đệ, dưới hình thức “kể thơ”, tác giả trực tiếp thể hiện tình cảm của mình đối với nhân vật, do đó có tính dân gian đậm nét.

Bài 5 trang 115 SGK Ngữ văn 9 tập 1

   Em có nhận xét gì về ngôn ngữ của tác giả trong đoạn thơ trích?

Ngôn ngữ thể hiện trong đoạn trích là ngôn ngữ bình dân, giản dị, gần với lời ăn tiếng nói của người dân Nam Bộ, rất tự nhiên cho nên nó có sức sống lâu bền trong đời sống.

lá

Soạn bài Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga ngắn nhất

Ở nội dung dưới đây, chúng tôi gửi đến các bạn những phương thức trả lời khác nhau cho từng câu hỏi:

Câu 1 (trang 115 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

Truyện Lục Vân Tiên được sáng tác theo kết cấu của truyện kể dân gian, kết thúc có hậu. Nhân vật thường có hai tuyến là chính diện và phản diện. Những nhân vật chính diện trải qua gian khổ, khó khăn cuối cùng chiến thắng và được đền đáp. Đối với tác phẩm tuyên truyền đạo đức thì kết cấu như vậy khuyến khích, động viên người đọc noi theo những tấm gương đạo đức được biểu dương trong tác phẩm.

Phương thức 2

Truyện Lục Vân Tiên có kiểu kết cấu ước lệ theo khuôn mẫu của truyện cổ tích: người tốt gặp gian truân, bị kẻ xấu hãm hại nhưng được phù trợ và cứu giúp, cuối cùng được đền đáp xứng đáng, kẻ xấu bị trừng trị. Đây là loại truyện thể hiện khát vòng cháy bỏng của nhân dân: ở hiền gặp lành, cái thiện chiến thắng cái ác.

Phương thức 3

a. Kết cấu truyền thống trong truyện Lục Vân Tiên:

– Cốt truyện xoay quanh diễn biến cuộc dời nhân vật chính (Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga).
– Theo lối chương hồi.
– Mang tính khuôn mẫu theo kiểu gặp nạn, cứu nạn

b. Ý nghĩa:

– Truyền dạy đạo lí làm người.
– Xem trọng tình nghĩa con người.
– Đề cao tinh thần nghĩa hiệp, cứu khốn phò nguy.
– Thể hiện niềm tin vào con người, lẽ phải trên đời.

Câu 2 (trang 115 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

– Hình ảnh Lục Vân Tiên trong đoạn trích là một chàng trai nghĩa hiệp, tài giỏi, không chịu nổi cảnh “bất bình”

– Hành động đó thể hiện tính cách anh hùng, tài năng và tấm lòng cao thượng của Vân Tiên

– Thái độ cư xử của Vân Tiên với Kiều Nguyệt Nga sau khi đánh cướp cũng thể hiện rõ bản chất của con người hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm, nhân hậu.

Phương thức 2

Phẩm chất Lục Vân Tiên:

– Mẫu người hào hiệp, xả thân vì nghĩa mang phẩm chất anh hùng, dũng cảm,

– Coi trọng lễ nghĩa, trọng nghĩa khí: cứu người không mong trả ơn, có tấm lòng cảm thông, không muốn Nguyệt Nga ra khỏi xe tránh làm ảnh hưởng đến danh dự, tiết nghĩa của nàng.

Phương thức 3

Nhân vật Lục Vân Tiên

– Khi đánh cướp

+ Dũng cảm, dám xả thân vì nghĩa.
+ Trong trận chiến: với những từ ngữ đặc tả, biện pháp so sánh, thành ngữ đặc tả.

⇒ Vì thế Lục Vân Tiên hiện ra như một danh tướng dũng mãnh, tài năng, kín võ với tư thế chủ động đánh nhanh liên tiếp, áp đảo quân thù.

– Qua cuộc trò chuyện với Kiều Nguyệt Nga

+ Hỏi han, an ủi người gặp nạn một cách ân cần.
+ Người có cách cư xử tế nhị, có văn hóa theo quan điểm của đạo đức lễ giáo phong kiến.
+ Hành động vì nghĩa vô tư, hòa hiệp theo quan điểm của một quân tử anh hùng.

⇒ Vì thế, Lục Vân Tiên là một trang anh hùng hảo hán, tài hoa dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài là hiện thân của lý tưởng nhân nghĩa, là hình bóng mơ ước của Nguyễn Đình Chiểu.

Câu 3 (trang 115 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

Nét đẹp tâm hồn Kiều Nguyệt Nga :

– Người con hiếu thảo : vâng lời cha mẹ làm lễ nghi gia dù lòng không muốn.

– Thùy mị, nết na, có học thức, lời nói khiêm nhường, mực thước; thái độ kính trọng, hàm ơn.

– Trọng tình nghĩa : nhận sự cứu giúp của Vân Tiên, mong được trả ơn chàng.

Phương thức 2

Qua lời lẽ nàng giãi bày với Lục Vân Tiên, có thể thấy nàng là một cô gái khuê các, thùy mị, nết na, có học thức, cách xưng hô “quân tử”, “tiện thiếp” khiêm nhường; cách nói văn vẻ, dịu dàng, mực thước, cách trình bày vấn đề rõ ràng, khúc chiết vừa đáp ứng đầy đủ những điều thăm hỏi ân cần của Lục Vân Tiên, vừa thể hiện chân thà. Nàng là người chịu ơn cứu mạng, Vân Tiên đã cứu cả cuộc đời trong trắng của nàng. Nàng nguyện lấy thân mình để trả ơn cho chàng. Nàng là một người trọng tình nghĩa, có ơn phải trả.

Phương thức 3

Với tư cách là một người chịu ơn, Kiều Nguyệt Nga trong đoạn trích hiện lên:

– Là một cô gái khuê các, thùy mị, nết na, hiếu thảo.

– Trọng ân tình.

+ Dùng những từ ngữ, cách xưng hô để cảm tạ ân nhân.

+ Bày tỏ ý nguyện đền đáp công lao.

⇒ Qua đó cho thấy: Kiều Nguyệt Nga là một cô gái có tâm hồn trong sáng, hiền thảo, nết na, trọng ân tình.

Câu 4 (trang 115 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

– Nhân vật trong đoạn trích chủ yếu được miêu tả qua hành động cử chie. Truyện Lục Vân Tiên gần với loại truyện dân gian đã được học.

Phương thức 2

Nhân vật trong đoạn trích được miêu tả chủ yếu qua hành động, ngôn ngữ, cử chỉ. Vân Tiên bộc lộ tính cách qua hành động đánh cướp, qua việc yêu cầu hai người chớ vội ra ngoài xe, từ chối Nguyệt Nga đền ơn.

Truyện Lục Vân Tiên gần với truyện dân gian (truyền thuyết, cổ tích, truyện thơ Nôm bình dân…), kể theo trình tự thời gian, nhân vật nhất quán tốt và xấu.

Phương thức 3

Nhân vật trong đoạn trích này được miêu tả chủ yếu thông qua hành động, cử chỉ để làm nổi bật tích cách, tâm hồn nhân vật. Qua đó, có thể thấy Truyện Lục Vân Tiên gần với loại truyện Nôm khuyết danh và thể loại truyện kể dân gian.

Câu 5 (trang 115 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

Ngôn ngữ tác giả mộc mạc, bình dị, gần với lời nói thông thường, mang màu sắc địa phương Nam Bộ. Nó có phần thiếu trau chuốt, uyển chuyển nhưng lại phù hợp với ngôn ngữ kể, rất tự nhiên, dễ đi vào quần chúng. Ngôn ngữ đa dạng, phù hợ với diễn biến trình tự tính cách nhân vật.

Phương thức 2

Ngôn ngữ tác giả trong đoạn trích : mộc mạc, bình dân, gần với lời ăn tiếng nói hàng ngày, mang đậm màu sắc Nam Bộ.

Phương thức 3

Ngôn ngữ thể hiện trong đoạn trích là ngôn ngữ bình dân, giản dị, gần với lời ăn tiếng nói của người dân Nam Bộ, rất tự nhiên cho nên nó có sức sống lâu bền trong đời sống.

lá

Tổng kết

Sơ đồ tư duy Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga

Ghi nhớ

Truyện Lục Vân Tiên là một trong những tác phẩm xuất sắc của Nguyễn Đình Chiểu, được lưu truyền rộng rãi trong nhân dân. Đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả và khắc hoạ những phẩm chất đẹp đẽ của hai nhân ật: Lục Vân Tiên tài ba, dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài Kiều Nguyệt Nga hiền hậu, nết na, ân tình.

lá

   Chúc các em soạn bài Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga tốt và đừng quên tham khảo nhiều bài soạn ngữ văn 9 khác tại Tuyển Sinh AZ để học tốt hơn môn Ngữ Văn lớp 9.