1. Lời Giải Hay
  2. Soạn văn 9

Soạn bài Lục Vân Tiên gặp nạn

Soạn bài Lục Vân Tiên gặp nạn cực hay hỗ trợ bạn trả lời câu hỏi SGK để soạn bài hơn.

Hướng dẫn soạn bài Lục Vân Tiên gặp nạn giúp bạn nắm vững kiến thức và trả lời tốt nhất các câu hỏi trong trang 121 SGK Ngữ Văn 9 tập 1.

Tham khảo: Soạn bài Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga

Về đoạn trích

   Đoạn trích này nằm ở phần thứ hai của truyện. Đang bơ vơ nơi đất khách, Lục Vân Tiên lại gặp Trịnh Hâm đi thi trở về. Trịnh Hâm vốn đã có lòng đố kị, ganh ghét bèn lợi dụng cơ hội để hãm hại Vân Tiên. Hắn lừa tiểu đồng vào rừng trói lại rồi giả bộ đưa Vân Tiên xuống thuyền, hứa hẹn sẽ dẫn về quê nhà. Rồi chờ khi đêm tối, Trịnh Hâm mới thực hiện hành động tàn ác của mình.

Đêm khuya lặng lẽ như tờ,
Nghinh ngang] sao mọc mịt mờ sương bay.
Trịnh Hâm khi ấy ra tay,
Vân Tiên bị ngã xô ngay xuống vời.
Trịnh Hâm giả tiếng kêu trời,
Cho người thức dậy lấy lời phui pha.
Trong thuyền ai nấy kêu la,
Đều thương họ Lục xót xa tấm lòng.
Vân Tiên mình luỵ giữa dòng,
Giao long dìu đỡ vào trong bãi rày.
Vừa may trời đã sáng ngày,
Ông chài xem thấy vớt ngay lên bờ.
Hối con vầy lửa một giờ,
Ông hơ bụng dạ, mụ hơ mặt mày.
Vân Tiên vừa ấm chơn tay,
Ngẩn ngơ hồn phách như say mới rồi.
Ngỡ thân mình phải nước trôi,
Hay đâu còn hãy đặng ngồi dương gian.
Ngư ông khi ấy hỏi han,
Vân Tiên thưa hết mọi đàng gần xa.
Ngư rằng: “Người ở cùng ta,
Hôm mai hẩm hút với già cho vui”.
Tiên rằng: “Ông lấy chi nuôi,
Thân tôi như thể trái mùi trên cây.
Nay đà trôi nổi đến đây,
Không chi báo đáp mình này trơ trơ”.
Ngư rằng: “Lòng lão chẳng mơ,
Dốc lòng nhơn nghĩa há chờ trả ơn?
Nước trong rửa ruột sạch trơn,
Một câu danh lợi chi sờn lòng đây.
Rày voi mai vịnh vui vầy,
Ngày kia hứng gió đêm này chơi trăng.
Một mình thong thả làm ăn,
Khoẻ quơ chài kéo, mệt quăng câu dầm.
Nghêu ngao nay chích mai đầm,

 
Một bầu trời đất vui thầm ai hay.
Kinh luân đã sẵn trong tay,
Thung dung dưới thế vui say trong trời.
Thuyền nan một chiếc ở đời,
Tắm mưa chải gió trong vời Hàn Giang”.

lá

Soạn bài Lục Vân Tiên gặp nạn chi tiết

Phần bài soạn chi tiết giúp các em tham khảo và nắm các ý chính để hoàn thành bài soạn của mình.

Bài 1 trang 121 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Tìm chủ đề của đoạn trích.

Chủ đề của đoạn trích Lục Vân Tiên gặp nạn là: qua sự đối lập giữa thiện và ác, tác giả thể hiện niềm tin vào những điều tốt đẹp ở đời.

Bài 2 trang 121 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Hãy phân tích tâm địa độc ác của Trịnh Hâm qua hành động hãm hại bạn mình là Lục Vân Tiên. Em có nhận xét gì về giá trị nghệ thuật của đoạn thơ tự sự này?

Tâm địa độc ác của Trịnh Hâm:

– Đang tâm hãm hại một con người tội nghiệp, đang trong cơn hoạn nạn, cậy nhờ sự giúp đỡ của Trịnh Hâm mà bị hắn lừa gạt (Lục Vân Tiến đã bị mù, tiền bạc hết, thầy tớ đang bơ vơ).

– Phản bội lại bạn bè, phản bội lại lời hứa của chính mình là sẽ đưa Vân Tiên trở lại quê nhà.

   Đó là hành động vừa bất nhân vừa bất nghĩa, vừa gian ngoan vừa xảo quyệt, tất cả cũng vì lòng ganh ghét, vì sự đố kị tài năng. Lòng ganh ghét đã ngấm vào xương tuỷ, trở thành bản chất độc ác của Trịnh Hâm.

   Đây là đoạn thơ tự sự đặc sắc. Chỉ tám dòng thơ, tác giả đã sắp xếp các tình tiết một cách hợp lí, thể hiện diễn biến hành động rất mau lẹ. có tính toán và rất độc ác của Trịnh Hâm.

Bài 3 trang 121 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Đối lập giữa cái ác, cái thiện được biểu hiện như thế nào qua đoạn trích?
Đoạn thơ nói lên thái độ, tình cảm của tác giả đối với nhân dân lao động như thế nào?

Đối lập với cái ác, cải thiện trong đoạn trích được thể hiện rất rõ nét qua các phương diện:

– Việc ông Ngư và cả gia đình đã cứu sống Vân Tiến hết sức tận tình, chu đáo. Hai câu thơ:

Hội con vẫy lừa một giờ, 
Ông hơ bụng dạ, mụ hơ mặt mày

đã thể hiện được tinh thần đó. Câu thơ mộc mạc, chỉ kể lại sự việc một cách tự nhiên, nhưng ẩn chứa bao ân tình của cả một gia đình vợ chồng, con cái đối với người gặp nạn. Điều này đối lập với hành động độc ác, bất nhân của Trịnh Hâm.

– Việc ông Ngư và cả gia đình sẵn sàng cưu mang người hoạn nạn: chân thành ngỏ ý mời Vân Tiên ở lại cùng sớm hôm chia sẻ cuộc sống dạm bạc nhưng đầm ấm tình người.

– Lòng vị tha, tinh thần trọng nghĩa khinh tài của ông Ngư làm ơn mà không hề trông chờ sự báo đáp.

– Cuộc sống lao động của ông Ngư là một cuộc sống trong sạch, không chạy theo danh lợi, khinh ghét thói đời bạc đen, tráo trở.

   Bằng đoạn thơ trên, tác giả gửi gắm khát vọng và niềm tin vào cái thiện, vào bản chất tốt đẹp của con người lao động bình thường. Đó là quan điểm nhấn dân tiến bộ của Nguyễn Đình Chiểu.

Bài 4 trang 121 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Hãy chọn những câu mà em cho là hay nhất trong đoạn thơ rồi trình bày những cảm nhận của em về cảm xúc của tác giả và ngôn ngữ miêu tả, biểu cảm trong những câu thơ ấy.

   Đoạn thơ cuối từ “Một mình thong thả làm ăn” đến “Tắm mưa chải gió trong vời Hàn Giang” là một đoạn thơ hay. Đây là lời ông Ngư nói về cuộc sống của mình. Ngôn ngữ và lời thơ thanh thoát, uyển chuyển, hình ảnh thơ đẹp, ý tình phóng khoáng mà sâu xa. Cuộc sống của ông Ngư gắn với thiên nhiên khoáng đạt còn tâm hồn ông thanh thản và thư thái vô cùng. Đọc đoạn thơ, ta có cảm giác như chính tác giả đang nhập thân vào nhân vật để nói lên cái khát vọng sống của mình.

lá

Soạn bài Lục Vân Tiên gặp nạn ngắn nhất

Ở nội dung dưới đây, chúng tôi gửi đến các bạn những phương thức trả lời khác nhau cho từng câu hỏi:

Câu 1 (trang 121 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

Chủ đề của đoạn trích: qua sự đối lập giữa thiện và ác, tác giả thể hiện niềm tin vào những điều tốt đẹp ở đời.

Phương thức 2

Chủ đề của đoạn trích là thể hiện niềm tin của nhân dân vào sự chiến thắng cuối cùng của cái thiện. Người ở hiền ắt sẽ gặp lành

Phương thức 3

Chủ đề của đoạn trích “Lục Vân Tiên gặp nạn”: thể hiện niềm tin vào những điều tốt đẹp ở đời.

Câu 2 (trang 121 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

* Tâm địa độc ác của Trịnh Hâm:

– Đang tâm hãm hại một con người tội nghiệp trong cơn hoạn nạn.

– Phản bội lại bạn bè, phản bội lại lời hứa của chính mình.

* Đây là một đoạn thơ đặc sắc. Chỉ tám dòng thơ, tác giả đã sắp xếp các tình tiết một cách hợp lí, thể hiện diễn biến hành động rất mau lẹ, có tính toán và rất độc ác của Trịnh Hâm.

Phương thức 2

Trịnh Hâm lấy tay đẩy Vân Tiên xuống dưới nước sau đó hô vang gọi người đến cứu như không biết có chuyện gì xảy ra. Sau đó dùng những lời lẽ dối trá để lừa gạt mọi người.

Chỉ trong 8 câu thơ tác giả đã dẫn dắt được một tình huống hợp lí, hành động nhanh mau lẹ của Trịnh Hâm. Cho thấy Trịnh Hâm đã tính toán rất kĩ khi hành động. Trịnh Hâm là người lòng lang dạ sói, phản bội lại bạn bè, lời hứa của mình vì tham vọng.

Phương thức 3

Tâm địa độc ác của Trịnh Hâm:

– Đang tâm hãm hại một con người tội nghiệp, đang trong cơn hoạn nạn, cậy nhờ sự giúp đỡ của Trịnh Hâm mà bị hắn lừa gạt.

– Phản bội lại bạn bè, phản bội lại lời hứa của chính mình là sẽ đưa Vân Tiên trở lại quê nhà.

⇒ Hành động vừa bất nhân vừa bất nghĩa, vừa gian ngoan vừa xảo quyệt, tất cả cũng vì lòng ganh ghét, vì sự đố kị tài năng.

Đây là đoạn thơ tự sự đặc sắc, tác giả đã sắp xếp các tình tiết một cách hợp lí, thể hiện diễn biến hành động rất mau lẹ, có tính toán và rất độc ác của Trịnh Hâm.

Câu 3 (trang 121 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

Đối lập cái ác với cái thiện :

Đối lập với sự nhỏ nhen, ích kỉ, độc ác của Trịnh Hâm là tấm lòng bao dung nhân ái, hào hiệp của ông Ngư :

– Việc ông Ngư và cả gia đình đã cứu sống Vân Tiên hết sức tận tình, chu đáo.

– Việc ông Ngư và cả gia đình sẵn sàng cưu mang người hoạn nạn: chân thành ngỏ ý mời Vân Tiên ở lại cùng sớm hôm chia sẻ cuộc sống đạm bạc, đầm ấm tình người.

– Lòng vị tha, tinh thần trọng nghĩa khinh tài của ông Ngư: làm ơn mà không hề trông chờ sự báo đáp.

– Cuộc sống lao động của ông Ngư : xa lánh chốn danh lợi tầm thường, sống hòa nhập với thiên nhiên.

→ Tác giả ngợi ca người lao động khổ cực nhưng giàu tình nghĩa, đặt niềm tin vào cái thiện.

Phương thức 2

– Ông Ngư ra tay cứu với Vân Tiên, lặng nghe Vân Tiên kể lại sự tình. Ông Ngư bày tỏ mong muốn Vân Tiên ở lại với mình, chỉ mong muốn làm việc nghĩa chứ không mong việc được đền ơn.

– Cuộc sống lao động thường ngày của ông Ngư: Ngày thì kéo lưới, mệt thì quăng câu dầm một cách thong thả, ung dung, tự tại. Thỉnh thoảng nghêu ngao câu hát, tắm mưa chải gió mà không quản ngại chi.

– Qua đó thể hiện niềm tự hào của tác giả với cuộc sống lao động bình thường, ung dung tự tại của con người lao động. Đồng thời thể hiện sự cảm kích trước tấm lòng lương thiện của họ.

Phương thức 3

Đối lập với cái ác, cái thiện trong đoạn trích được thể hiện rất rõ nét qua nhiều phương diện:

– Đó là việc ông Ngư và cả gia đình đã cứu sống Vân Tiên hết sức tận tình, chu đáo.

– Hai câu thơ: “Hối con vầy lửa một giờ/ Ông hơ bụng dạ, mụ hơ mặt mày” đã ẩn chứa bao ân tình của cả một gia đình vợ chồng, con cái đối với người gặp nạn.

– Sẵn sàng cưu mang người hoạn nạn, chân thành ngỏ ý mời Vân Tiên ở lại cùng sớm hôm chia sẻ cuộc sống đạm bạc nhưng đầm ấm tình người.

– Làm ơn mà không hề trông chờ sự báo đáp.

* Bằng đoạn thơ trên, tác giả gửi gắm khát vọng và niềm tin vào cái thiện, vào bản chất tốt đẹp của con người lao động bình thường. Đó là quan điểm nhân dân tiến bộ của Nguyễn Đình Chiểu.

Câu 4 (trang 121 SGK Ngữ văn 9 tập 1)

Phương thức 1

Câu mà em cho là hay nhất: “Nước trong rửa ruột sạch trơn – Một câu danh lợi chi sờn lòng đây”. Hai câu thơ này cho thấy tấm lòng trượng nghĩa của lão Ngư. Ông là một người không màng đến danh lợi chỉ mong cứu giúp người đời. Ở đời mấy người có được tâm thế như vậy.

Phương thức 2

Trong đoạn trích “Lục Vân Tiên gặp nạn”, ta thấy có rất nhiều câu thơ thể hiện thái độ trân trọng cuộc sống bình dị, tự do, thanh thản của Nguyễn Đình Chiểu:

“Thuyền nan một chiếc ở đời
Tắm mưa trải gió trong vời Hoàng Giang”.

Đó là một cuộc sống phóng khoáng giữa đất trời cao rộng, hòa hợp với thiên nhiên, thảnh thơi giữa sông nước gió trăng. Đó cũng là một cuộc sống tự do, tự tại, nhờ cậy vào đôi tay của chính mình.

lá

Soạn bài Lục Vân Tiên gặp nạn phần luyện tập

Trong Truyện Lục Vân Tiên còn có những nhân vật nào có thể xếp vào cùng một loại với ông Ngư ở đoạn trích này? Họ có những đặc điểm chung gì? Tác giả muốn gửi gắm ý tưởng nào thông qua các nhân vật đó.
 
– Trong truyện “Lục Vân Tiên” còn có những nhân vật có thể xếp vào cùng một loại với ông Ngư ở đoạn trích này như ông Quán, ông Tiều, chú tiểu đồng, lão bà dệt vải trong rừng… 

– Họ đều là những người giàu lòng nhân ái, vị tha, trọng nghĩa khinh tài.

– Đó là những người lao động nghèo khổ, nhưng lại là người có lối sống và quan niệm sống rất thanh cao.

Tổng kết

Sơ đồ tư duy Lục Vân Tiên gặp nạn

so do tu duy luc van tien gap nan

Ghi nhớ

   Đoạn trích Lục Vân Tiên gặp nạn nói lên sự đối lập giữa thiện và ác, giữa nhân cách cao cả và những toan tính thấp hèn, đồng thời thể hiện thái độ quý trọng và niềm tin của tác giả đối với nhân dân lao động. Đây cũng là đoạn thơ giàu cảm xúc, khoáng đạt, ngôn ngữ bình dị, dân dã.

end

   Chúc các em Soạn bài Lục Vân Tiên gặp nạn tốt và đừng quên tham khảo nhiều bài soạn văn 9 khác tại Tuyển Sinh AZ để học tốt hơn môn Ngữ Văn lớp 9.