1. Lời Giải Hay
  2. Soạn văn 9

Soạn bài ôn tập phần tiếng Việt

Soạn bài ôn tập phần tiếng Việt cực hay hỗ trợ bạn trả lời câu hỏi SGK để soạn bài tốt hơn.

Hướng dẫn soạn bài ôn tập phần tiếng Việt giúp bạn nắm vững kiến thức và trả lời tốt nhất các câu hỏi trong trang 190 và 191 SGK Ngữ Văn 9 tập 1.

Các phương châm hội thoại

1. Ôn lại nội dung của các phương châm hội thoại:

cac phuong cham hoi thoai

Tham khảo: soạn bài các phương châm hội thoại

Phương châm về lượng là gì?

Phương châm về lượng là khi giao tiếp, cần nói cho có nội dung; nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa.

Phương châm về chất là gì?

Phương châm về chất là khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực.

Phương châm quan hệ là gì?

Phương châm quan hệ là khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề.

Phương châm cách thức là gì?

Phương châm cách thức là khi giao tiếp, cần chú ý nói mạch lạc, ngắn gọn, tránh cách nói mơ hồ.

Phương châm lịch sự là gì?

Phương châm lịch sự là khi giao tiếp cần tế nhị và thể hiện sự tôn trọng người khác.

2. Hãy kể một tình huống giao tiếp trong đó có một hoặc một số phương châm hội thoại nào đó không được tuân thủ.

Phương thức 1

Tình huống ví dụ :

Trong giờ hóa học, thầy giáo hỏi một học sinh đang mải nhìn qua cửa sổ:

– Em cho thầy biết “đường” là gì?

Học sinh trả lời:

– Thưa thầy, Đường là con đường để xe cộ đi lại ạ.

⇒ Vi phạm phương châm về chất.

Phương thức 2

Tình huống giao tiếp không tuân thủ phương châm hội thoại:

– Anh làm ơn cho tôi hỏi đường ra ga Hà Nội đi lối nào được không?

– Tới ngã tư, rẽ trái

(Vi phạm phương châm lịch sự)

lá

Xưng hô trong hội thoại

1. Ôn lại các từ ngữ xưng hô thông dụng trong tiếng Việt và cách dùng chúng.

Các từ ngữ xưng hô thông dụng trong tiếng Việt và cách dùng chung:

– Ngôi thứ nhất số ít: tôi, tao, tớ, mình, cháu, em…

– Ngôi thứ nhất số nhiều: Chúng tôi, chúng tớ, chúng mình, chúng cháu, bọn con…

– Ngôi thứ hai số ít: bố, mẹ, ông, bà, cô, dì, chú, bác, anh, chị, em, thầy, cô giáo…

– Ngôi thứ hai số nhiều: các ông, các bà, các cậu, các bác, các chú, các anh, các chị, các thầy, các cô giáo)…

– Ngôi thứ ba số ít: anh ấy, chị ấy, nó, ông ấy, bà ấy…

– Ngôi thứ ba số nhiều: các anh ấy, các bà ấy, các cô ấy, chúng nó…

2. Trong tiếng Việt, xưng hô thường tuân thủ theo phương châm “xưng khiêm, hô tôn”. Em hiểu phương châm đó như thế nào? Cho ví dụ minh họa.

Trong tiếng Việt, xưng hô thường tuân theo phương châm “xưng khiêm, hỗ tôn”, nghĩa là: khi xưng hô, người nói tự xưng mình một cách khiêm nhường và gọi người đối thoại một cách tôn kính.

Phương châm này được thể hiện rõ trong các từ ngữ xưng hô thời trước rõ hơn so với hiện nay:

+ Trong thời kì phong kiến: bệ hạ (dùng để xưng hô khi nói với vua, tỏ ý tôn kính), bần tăng (nhà sư nghèo – từ nhà sư dùng để tự xưng một cách khiêm tốn)…

+ Những từ ngữ xưng hô hiện nay: quý ông, quý bà, quý cô… dùng để gọi người đối thoại, tỏ ý lịch sự, tôn kính.

   Trong giao tiếp hàng ngày, người nói thường xưng hô tôi (hoặc em) gọi người nghe là anh hay bác (gọi thay con) để tỏ ý khiêm tốn, tôn trọng đối với người nghe.

3. Thảo luận vấn đề: Vì sao trong tiếng Việt, khi giao tiếp, người nói phải hết sức chú ý đến sự lựa chọn từ ngữ xưng hô?

   Trong tiếng Việt, khi giao tiếp, người nói phải hết sức chú ý đến sự lựa chọn từ ngữ xưng hô sao cho thích hợp với tình huống và quan hệ để đạt được hiệu quả giao tiếp như mong muốn. Vì ngoài các đại từ xưng hô, người nói còn có thể dùng các danh từ thân tộc, danh từ chỉ chức vì, nghề nghiệp, tên riêng… để xưng hô. Và mỗi phương tiện xưng hô đều thể hiện tính chất của tình huống giao tiếp (thân mật hay xã giao) và mối quan hệ giữa người nói và người nghe: tình cảm hay thân sơ, khinh hay trọng…

Tham khảo: soạn bài xưng hô trong hội thoại

lá

Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

1. Ôn lại sự phân biệt giữa cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp.

Phân biệt cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

Cách dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người hay nhân vật; lời dẫn trực tiếp được đặt trong dấu ngoặc kép.

Cách lẫn gián tiếp, tức là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hay nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp; lời dẫn gián tiếp không đặt trong dấu ngoặc kép.

Xem thêm: soạn bài cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

2. Đọc lại đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu nêu ở dưới.

Vua Quang Trung tự mình đốc suất lại binh, cả thủy lẫn bộ cùng ra đi. Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:
– Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự. Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ như thế nào?
Thiếp nói:
– Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã. Quân Thanh ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao. Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

(Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí)
                                                                                                                     
Hãy chuyển những lời đối thoại trong đoạn trích thành lời dẫn gián tiếp. Phân tích những thay đổi về từ ngữ trong lời dẫn gián tiếp so với lời đối thoại.

Chuyển những lời đối thoại trong đoạn trích dẫn ở SGK trang 191 thành lời dàn gián tiếp.

Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả năng được hay thua như thế nào.

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bây giờ trong nước trong không, lòng người tan rã, quận Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

Đoạn văn trên đã có những thay đổi về từ ngữ so với lời đối thoại dẫn ở SGK như sau:

 Trong lời đối thoạiTrong lời dẫn gián tiếp
Tên xưng hôTôi (ngôi thứ nhất)
Chúa công (ngôi thứ hai)
Nhà vua (ngôi thứ ba)
Vua Quang Trung (ngôi thứ ba)
Từ chỉ điểmĐâyZêrô (tỉnh lược)
Từ chỉ thời gianBây giờBấy giờ

   Chúc các em Soạn bài ôn tập phần Tiếng Việt tốt và đừng quên tham khảo nhiều bài soạn văn 9 khác tại Tuyển Sinh AZ để học tốt hơn môn Ngữ Văn lớp 9.